حكيم ابو على ( مجهول ) ( مترجم : محمد بن زكريا الرازي )

33

خواص الأشياء ( فارسى )

باب سيوم در مربّيات هليله مربّا : معده را قوّت دهد و طبيعت نرم دارد و بواسير ببرد و قوّت باصره بدهد ؛ صنعت آن : هليلهء كابلى بزرگ صد عدد در ظرفى سبز كنند و چندان آب بر سر آن كنند كه آن را بپوشانند و پنجاه درم خاكستر بلوط زرد به روى آن كنند و هر سه روز آب و خاكستر بدل مىكنند تا دوازده روز بگذرد و بعد از آن بجنبد ، آب آهسته بشويند ، چنان چه پوست از وى جدا نشود و در باتيله كنند و آب بر سر آن كنند و يك مشت جو بجوشانند تا جو كشكاب شود . پس فرو گيرند و بشويند و هر هليله‌اى ده سوزن بزنند و در ظرفى چينى يا كاشى كنند و آن مقدار عسل كه آن را بپوشاند بر سر آن كنند و بيست روز رها كنند و بعد از آن بيرون كنند از آن عسل و ديگر عسل بر سر آن كنند و آن عسل نگاه دارند تا ده روز ديگر بگذرد . بعد از آن ، آن عسل اولينه به اين هليله و عسل بجوشانند تا قوام گيرد . اين داروها به آن افشانند : قرفه و زنجبيل و قرنفل و جوزبويا و دارچينى و هل و مصطكى و عود از هريك ده درم و پنج درم ، زعفران يك درم ، مشك خالص نيم مثقال ، و بعد از چهل روز استعمال كنند . بالنگ مربّا : قوت معده بدهد : بالنگ بزرگ كه آن را ديه خوانند ، زردى آن پاك كنند و از ترشى جدا كنند و در ديگ كنند و پاره‌اى عسل و آب بر سر آن كنند و بجوشانند تا نرم شود . پس فرو گيرند و در آب سرد اندازند و بجوشانند تا شيره به خود كشد ؛ و اگر به قند خواهند همچنين ، امّا مربّيات مثل بالنگ و هليله و شقاقل و جوز و گردكان و زنجبيل به عسل نيكوتر بود ؛ و آلوچه و تمر هندى و به و سيب و ملجى به قند بهتر باشد . شقاقل مربّا : مجامعت را قوّت دهد ، باه زياده كنند و نعوظ تمام آورد و مثانه را نافع بود ؛ صنعت آن : شقاقل تازه بخوسانند يك شبانه‌روز و آب از آن بريزند و آب تازه بكنند و يك شبانه‌روز ديگر رها كنند پس مقشّر كنند و با عسل و قدرى آب بجوشانند تا قوام گيرد . كرز مربّا : باه را زياده كند و استسقا را نافع بود و قوّت پشت بدهد ؛ صنعت آن : كرز بستانند